Walerian Dawidziński

Urodził się 29 marca 1895 r. w Ostrzeszowie, pow. kępiński. Był synem Stanisława i Jadwigi z Jaśkiewiczów. W wieku 6 lat rozpoczął naukę w szkole powszechnej w Ostrzeszowie, kończąc ją w 1909 r. w Środzie. W tym czasie brał czynny udział w strajku szkolnym w 1905 r. Wraz z ojcem urzędnikiem zaborczym został w tym czasie przesiedlony do Środy.

Od lipca 1909 r. wstąpił w naukę rzemiosła krawieckiego, uczęszczając równocześnie do Szkoły Zawodowo Dokształcającej. Należał do towarzystwa młodzieży pod wezwaniem św. Stanisława Kostki. Uczęszczał na spotkania ks. prob. Napierały w Gnieźnie, gdzie wpajano ducha Polskiego przez różne kursy, obchody rocznic narodowych i naukę pisowni polskiej. W tym samym Towarzystwie pod kierownictwem „Sokoła” uprawiano ćwiczenia gimnastyczne, urządzano różne wycieczki oraz podchody (tajne) przystosowując się na członka „Sokoła”. Od 1911 do 1912 r.  piastował w tymże Towarzystwie urząd prezesa.

W latach 1913-1914 pracował jako pomocnik krawiecki w Zebrzu (Niemcy), będąc czynnym członkiem w Towarzystwie Gimnastycznym Sokół, w którym w 1914 r. został podnaczelnikiem oraz w Towarzystwie Śpiewaczym. W listopadzie 1914 r. został powołany do wojska niemieckiego, walczył na froncie wschodnim i w końcowym etapie wojny na froncie zachodnim. W 1915 r. został ranny w lewą rękę, a pod koniec wojny w październiku 1918 r., drugi raz ranny odłamkami granatu w stopę.

Koniec wojny światowej zastał go w szpitalu, gdzie docierały wiadomości o ruchu powstańczym w Wielkopolsce. Zmylił czujność niemieckich lekarzy, udał się nie do wyznaczonego garnizonu w Zgorzelcu, lecz do rodziny w Środzie, aby być na miejscu w razie potrzeby. Niestety odniesione rany nie pozwoliły mu brać udziału w pierwszych dniach powstania – lewa noga nie goiła się, ponieważ odłamek tkwiący w stopie nie został usunięty.

Pod koniec stycznia 1919 r. pracował przy werbowaniu ochotników do 4 kompanii średzkiej, z którą pod dowództwem Ignacego Nowaka wyruszył jako sekcyjny na front północny pod Nakło, odcinek Kcynia, biorąc czynny udział z bronią w ręku we wszystkich działaniach wojennych tejże kompanii włączonej później do Ochotniczego Batalionu Średzkiego, którego dowódcą był dr Ludwik Rządkowski. Po wycofaniu 4 kompanii spod Nakła brał udział w walkach pod Chodzieżą, Jarocinem, Budzyniem, Rawiczem i Zdunami. Następnie brał udział we wszystkich działaniach frontowych 8 Pułku Strzelców Wielkopolskich, a po zajęciu Wyrzyska, Nakła i Bydgoszczy odbył kampanię bolszewicką w tym pułku przemianowanym na 62 pp.

W styczniu 1921 r. jako sierżant został bezterminowo urlopowany. Po demobilizacji poświęcił się pracy zawodowej, usamodzielniając się w roku 1926. Należał do Towarzystwa Powstańców Wielkopolskich w Środzie pełniąc funkcję sekretarza Towarzystwa. Udzielał się w Komitecie Budowy Kwatery Powstańczej i Pomnika w Środzie.

W okresie II wojny światowej przebywał w Środzie. Według wszelkiej wiedzy przechowywał – w swoim domu przy ul. Mała Klasztorna – sztandar bojowy 1 kompanii średzkiej, który w połowie 1946 r. zdał Prezesowi Towarzystwa, Stanisławowi Machajewskiemu. Zmarł 19 września 1957 r. w Środzie Wlkp. Spoczywa na Kwaterze Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wlkp. Odznaczony Odznaką Za Waleczność Rady Ludowej Miasta Poznania.

Jego nazwisko umieszczone jest na tablicy pamiątkowej „Powstańcy Wielkopolscy 1918-1919”, odsłoniętej w 2005 r. na Kwaterze Powstańców.

(autorka wspomnienia Maria Mielcarzewicz)