Urodził się 22 grudnia 1900 r. w Szlachcinie, pow. Środa. Był synem Ludwika i Marianny z domu Czubaj. Od 6 roku życia uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Szlachcinie i Źrenicy, ukończył 4 klasy. Do 1917 r. pracował w gospodarstwie rolnym ojca. 14 czerwca 1918 r. powołany do armii niemieckiej (23. pułk artylerii ciężkiej w Poznaniu), z której uciekł 11 listopada 1918 r.

10 stycznia 1919 r. wstąpił jako ochotnik do 3. kompanii średzkiej pod dowództwem podporucznika Nikodema Dykczaka. Brał udział w walkach na froncie północnym pod Smogulcem, Paterkiem, Nakłem, Budzyniem, Miejską Górką i Sarnawą. Walczył do końca maja 1919 r. W czerwcu 1919 r. przydzielony do baonu wartowniczego w Krotoszynie. Od marca 1920 r. przydzielony do 7 kompanii 62 pułku piechoty, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Służył w batalionie szturmowym. 30 listopada 1921 r. zwolniony z wojska w stopniu plutonowego, powrócił do Szlachcina, gdzie pracował w gospodarstwie do 1923 r.

W 1922 r. zawarł związek małżeński z Jadwigą Poznaniak. Miał jednego syna – Władysława. W latach 1923-1928 wyemigrował do Francji i pracował w kopalni węgla. Od 10 grudnia 1928 r. po powrocie do Polski pracował jako kierowca w Hurtowni Papierniczej Bogusława Rogalskiego w Środzie przy ul. Dąbrowskiego. W roku 1938 r. z żoną i synem przeprowadził się na ul. Prądzyńskiego 8. Od czerwca 1948 r. pracował w Spółdzielni Ogrodniczej w Środzie aż do śmierci.

Zmarł 23 listopada 1957 r. Spoczywa w Kwaterze Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wlkp. Odznaczony Medalem Pamiątkowym Za wojnę 1918-1921. Jego nazwisko figuruje na tablicy pamiątkowej „Powstańcy Wielkopolscy 1918-1919”, odsłoniętej w 2005 r. w Kwaterze Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wlkp.

(autor wspomnienia Józef Odalanowski)

Urodził się 17 marca 1886 r. w Wojnowicach koło Opalenicy. Był synem Marcina – rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne i dodatkowo pracującego na kolei – i Marianny z domu Skrzypek. Miał sześcioro rodzeństwa, ukończył szkołę ludową w Wojnowicach. Mając 16 lat pracował jako górnik w Nadrenii północnej Westfalii. Mieszkał w Oberhausen. Już w tym czasie brał udział w organizacji Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i w pracach Towarzystwa św. Wincentego a Paulo, w którym przez jakiś czas był skarbnikiem.

W 1909 r. został wcielony do wojska niemieckiego, służył 130 Pułku Piechoty w Metz. W czasie I wojny światowej został ranny. Uznany za niezdolnego do służby wojskowej. 15 kwietnia 1915 r. został z niej zwolniony. Powrócił do pracy w kopalni.

W grudniu 1918 r. z rodziną przybył do Kórnika i od 26 grudnia 1918 do 1 marca 1919 r. walczył w Powstaniu Wielkopolskim w kompanii kórnickiej. Po powrocie z wojny w 1920 r. objął kierownictwo jazdy na dworcu kolejowym w Buku, a później w Zbąszyniu. Przez wykrycie malwersacji na kolei w Zbąszyniu naraził się mocodawcom. Przez ponad 8 lat był 5-krotnie przenoszony na różne stanowiska i w 1928 r., w ramach redukcji, zwolniony bez odprawy. Pozbawiony mieszkania kolejowego na stacji Książno (pow. Września), pozostając z rodziną (pięcioro dzieci) bez środków do życia i mieszkania postawił przy tej stacji kolejowej namiot. Na nim umieścił plakat „Tutaj mieszka zredukowany kolejarz Polski za to, że zdradzał tych kolejarzy, którzy okradali Skarb Polski i, jako Powstaniec Wielkopolski, przez 8 i pół roku służby otrzymał nagrodę – mieszkanie pod gołym niebem”.

Wydarzenie to zostało opisane przez Kuriera Ilustrowanego i Dziennik w Bydgoszczy. Od 1 sierpnia 1928 r. zatrudniony został w Starostwie w Środzie jako urzędnik. Do 1934 r. był kontrolerem i inkasentem w Kasie Chorych w Środzie. Pełnił funkcję sekretarza Związku Zawodowego Robotników Rolnych i Leśnych. Pracował w Sejmiku Powiatowym w Środzie. Był radnym miasta Środy, członkiem Komunalnej Kasy Oszczędności. Należał do Polskiego Bloku Demokratycznego. Angażował się z ramienia Związków Zawodowych w procesach sądowych w Poznaniu, udzielając pomocy osobom zwalnianym z pracy.

Z chwilą wybuchu II wojny światowej został skierowany do ochrony mostów na linii Środa-Pierzchno. We wrześniu 1939 r. z jego inicjatywy przedstawionej w Kurierze Średzkim powołano Tymczasowy Komitet na czele z komendantem Malickim do spraw opieki i aprowizacji ludności. W tym samym czasie wraz ze swoim bratem Wawrzynem Judkiem ze Śmigla zgłosił się do ówczesnego Komendanta Miasta Środy o zgodę na utworzenie oddziału do obrony miasta i stworzenia oporu ludności przed nadciągającymi wojskami niemieckimi. Nie otrzymał na tę propozycję zgody.

Od 8 listopada 1939 r. pracował w średzkiej cukrowni przy wożeniu węgla. Od listopada do grudnia 1939 r. zatrzymał skonstruowany przez siebie radioodbiornik słuchając informacji radiowych. 8 grudnia 1939 r. aresztowany przez Niemców i 12 grudnia 1939 r. transportem kolejowym został z rodziną wysiedlony. Zatrzymał się w Pilawie koło Warszawy, następnie zawędrował do wsi Stodzew, leżącej 3 km od Parysewa, 14 km od Garwolina i 65 km od Warszawy, gdzie w bardzo trudnych warunkach przeżył z rodziną okupację. 23 czerwca 1940 r. został aresztowany, osadzony w więzieniu w Garwolinie. Ocalał dzięki dobrej znajomości języka niemieckiego i odbytej służbie wojskowej w armii niemieckiej.

Do Środy wrócił w lutym 1945 r. i został mianowany kierownikiem Powiatowego Komitetu Opieki Społecznej. Aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Środzie, bity i poniewierany, zwolniony został dzięki temu, że syn Edmund był oficerem Wojska Polskiego.

Józef Judek był 3-krotnie żonaty. Pierwsza żona Stanisława z domu Kaźmierczak (1893-1937), związek małżeński zawarli w 1914 r. w Oberhausen. Mieli pięcioro dzieci: Zofia (28 kwietnia 1915 – 28 grudnia 1971); Jan (25 października 1917 – 21 sierpnia 2002), nauczyciel muzyki w szkole muzycznej I stopnia w Elblągu; Kazimierz (10 czerwca 1919 – 2005), szewc i górnik zatrudniony w Wałbrzyskim Okręgu Węglowym; Irena (ur. 3 grudnia 1930) i Edmund (3 listopada 1927 – 24 kwietnia 2006), płk Wojska Polskiego, prawnik, notariusz w Oleśnicy, radca prawny. Druga żona Agnieszka poślubiona w 1937 r., na wygnaniu urodziła syna Mariana (11 czerwca 1940 – 13 listopada 2006). Zmarła w 1965 r. W wieku 80 lat Józef Judek zawarł związek małżeński po raz trzeci. O jego trzeciej żonie brak danych.

Zmarł 23 października 1968 r w Środzie Wlkp. Spoczywa w kwaterze Powstańców Wielkopolskich w Środzie. Jego nazwisko figuruje na tablicy pamiątkowej „Powstańcy Wielkopolscy 1918/1919”, odsłoniętej w 2005 r. przy Kwaterze Powstańców w Środzie.

Był odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym i Złotą i Srebrną Odznaką Honorową Związku Inwalidów Wojennych.

 (autorka wspomnienia Jadwiga Barzdo)

Urodził 9 marca 1896 r. w Środzie Wlkp. Był synem Antoniego i Marianny z domu Nowak. Powołany do wojska służył w armii niemieckiej w artylerii ciężkiej w latach 1916-1918.

Jako ochotnik przystąpił do Powstania Wielkopolskiego. 29 lutego 1919 r., wraz z 2 kompanią średzką, skierowany został do walki pod Chodzieżą, Nakłem. 7 sierpnia 1919 r. wyruszył na front przeciwko bolszewikom. Walczył pod Kijowem i nad Berezyną w szeregach 62 pułku piechoty. Po zakończonej wojnie wrócił do garnizonu w Bydgoszczy. 2 maja 1921 r. został przeniesiony do rezerwy.

30 stycznia 1926 r. zawarł związek małżeński z Michaliną z domu Antkowiak (2 września 1895 – 17 września 1947). Ze związku tego urodziły się dwie córki: Kazimiera (zmarła w wieku dziecięcym) i Eleonora (ur. 1934).

Cały czas mieszkał i pracował jako włodarz w majątku Źrenica koło Środy. Na emeryturę przeszedł w 1958 r. 12 grudnia 1937 r. złożony został wniosek o nadanie Medalu Niepodległości, jednak 21 czerwca 1938 r. Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości wniosek odrzucił. Zmarł 9 lutego 1971 r. w Środzie.

Spoczywa w Kwaterze Powstańców Wielkopolskich w Środzie. Jego nazwisko figuruje na tablicy pamiątkowej „Powstańcy Wielkopolscy 1918-1919”, odsłoniętej w 2005 r. przy Kwaterze Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wlkp.

(autorka wspomnienia Iwona Springer)

Urodził się 24 maja 1896 r. w Kostrzynie, pow. Środa. Syn Wawrzyńca i Katarzyny z domu Biniarz. W latach 1902-1910 chodził do szkoły powszechnej w Kostrzynie. Po ukończeniu szkoły podjął pracę. W 1914 r. rozpoczął pracę na PKP w Swarzędzu, skąd władze niemieckie powołały go do służby wojskowej na Śląsku.

W 1915 r. został przeniesiony do czynnej służby wojskowej w Poznaniu, skąd został wysłany na front wschodni. W 1916 r. został ranny. Po wyleczeniu ponownie został wysłany na front zachodni, gdzie walczył do końca wojny. W grudniu 1918 r. wrócił do Poznania, gdzie był czynnym uczestnikiem w Powstaniu Wielkopolskim.

Do Kostrzyna wrócił 4 stycznia 1919 r. i wstąpił jako ochotnik do kompanii kostrzyńskiej, w której brał czynny udział z bronią w ręku do końca Powstania Wielkopolskiego. Po powrocie do domu rozpoczął pracę na Kolei Powiatowej w Środzie jako kierownik pociągu do przejścia na emeryturę 30 września 1957 r.

Od 1922 r. był żonaty. Miał czworo dzieci: Jerzego, Czesława, Florentynę (którzy nie żyją) i Halinę (ur. 1948)

W czasie okupacji hitlerowskiej pracował jako zwykły robotnik na kolei powiatowej. Zmarł 15 lipca 1971 r. i spoczywa w Kwaterze Powstańców Wielkopolskich na cmentarzu w Środzie Wlkp. Odznaczony był Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym.

(autorka wspomnienia Halina Bilska)

Urodził się 25 listopada 1895 r. w Borzejewie w rodzinie Michała i Józefy. Ojciec był kowalem i syn również wykonywał zawód kowala-ślusarza. Od 1914 r. do 1917 r. służył w armii niemieckiej. Od grudnia 1918 do 1919 r. walczył w 1 kompanii średzkiej (od marca 1919 r. pod dowództwem Alfreda Milewskiego, Kasprowiaka i Maciejewskiego) pod Nakłem i Chodzieżą, w Krotoszynie, pod Rawiczem i w Poznaniu. Później w 1920 r. brał udział w wojnie przeciwko bolszewikom.

24 sierpnia 1919 r. w Solcu zawarł związek małżeński ze Stanisławą Maćkowiak. Z tego związku urodziło się pięcioro dzieci: Janina (1920-1990), Kazimiera (1922-1984), Bronisław (1925-1985), Zdzisław (1929-1997), Zofia (ur. 1924).

W okresie międzywojennym był pracownikiem gazowni na stanowisku gazomistrza. Równocześnie był czynnym członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej w Środzie, pełniąc funkcję naczelnika w Radzie Straży. W czasie II wojny światowej i po wojnie, aż do śmierci pełnił wyżej wymienioną funkcję w OSP. Zmarł 26 stycznia 1953 r. w Środzie i został pochowany w Kwaterze Powstańców Wielkopolskich w Środzie. Jego nazwisko jest umieszczone na tablicy pamiątkowej „Powstańcy Wielopolscy 1918/919”, odsłoniętej w 2005 r.

Za udział w Powstaniu Wielkopolskim został odznaczony Krzyżem Pamiątkowym.

(autorka wspomnienia Zofia Pietrzak)

Urodził się 4 lipca 1886 r. w Środzie. Był synem Piotra i Praksedy z Delikowskich. Wraz z rodzicami mieszkał w Środzie przy ul. Wrzesińskiej 4. Od siódmego do czternastego roku życia uczęszczał do szkoły powszechnej. W tym czasie brał udział w oporze młodzieży szkolnej przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. Po ukończeniu szkoły wstąpił w naukę stolarstwa u swojego ojca Piotra, mistrza stolarskiego.

Po ukończeniu nauki i szkoły zawodowej złożył egzamin czeladniczy 20 lipca 1904 r. Od 1902 r. należał do polskich organizacji: Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, do Towarzystwa Terminatorów, do Katolickiej Młodzieży Polskiej. Należał też do Towarzystwa Śpiewu „Lutnia” i do Towarzystwa Śpiewu Kościelnego „Cecylia”. Jako podnaczelnik „Sokoła” brał udział we Wszechpolskim Zlocie Grunwaldzkim w Krakowie w 1910 r. Został aresztowany w Kreuzburgu na Śląsku i ukarany karą pieniężną. Za tą działalność wraz ze swoim ojcem Piotrem był szykanowany przez władze pruskie.

Przebywając na obczyźnie brał udział w ruchu sokolim we Frankfurcie nad Odrą i w Lipsku. W 1912 r. mianowany na naczelnika „Sokoła”, od tego czasu rozpoczął współpracę z por. rez. Wysockim z Poznania. Brał udział w zlotach sokolich w Gostyniu, Kórniku, Swarzędzu, Szamotułach i dwukrotnie w Poznaniu (ostatni zlot w Sali Columbii). W 1914 r. był organizatorem wystawy przemysłowo-rzemieślniczej w Środzie, której otwarcia dokonał ks. Biskup Likowski z Poznania.

Z chwilą wybuchu I wojny światowej powołany został do niemieckiego wojska, ranny w działaniach wojennych przebywał w szpitalu w Berlinie. W tym czasie wszedł w kontakt z Polakami przebywającymi w Niemczech.

Po wybuchu rewolucji w Niemczech wrócił do rodzinnej Środy. 14 listopada 1918 r. wstąpił do Rady Robotników i Żołnierzy. 27 grudnia 1918 r. przebywając na probostwie u ks. Mieczysława Meissnera był świadkiem przywiezienia przez Jana Stangerta z Zaniemyśla wiadomości, co dzieje się w Poznaniu. Natychmiast włączył się w organizowanie ochotników do 1 kompanii średzkiej, której dowództwo objął Alfred Milewski. Brał czynny udział w walkach o Poznań.

Po powrocie do Środy włączył się w tworzenie 2 kompanii, której dowódcą był ppor. Pospieszalski z Kopaszyc. Wincenty Jankiewicz w 2 Kompanii był sierżantem sztabowym do czasu powołania go do pracy w Straży Ludowej.

17 września 1919 r. zawarł związek małżeński z Heleną z domu Palczewską. Miał dwie córki: Marię (ur. 1920). i Ewę (ur. 1922). Angażował się nadal w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”, w Bractwie Kurkowym i w Straży Ogniowej. Od 1919 r. pełnił funkcję Starszego Cechu Stolarzy w Środzie, a także Prezesa Zjednoczenia Rzemieślników w powiecie średzkim. Pełnił funkcję Przewodniczącego Powszechnej Kasy Chorych. Był członkiem Powiatowej Rady Wychowania Fizycznego w Środzie. Udzielał się w Towarzystwie Przysposobienia Wojskowego. Był Prezesem BBWR Koło Środa. Był Prezesem Związku Weteranów Powstań Narodowych Oddział w Środzie. Był długoletnim członkiem Magistratu w Środzie, Radcą Izby Rzemieślniczej w Poznaniu. Cały czas prowadził warsztat stolarski w Środzie.

8 grudnia 1939 r. wraz z rodziną został wysiedlony przez hitlerowców do miejscowości Pilawa, pow. Garwolin. Następnie przeprowadził się wraz z żoną i córkami do miejscowości Rzeczniowo, pow. Starachowice.

Do Środy powrócił w 1945 r. Nadal prowadził zakład stolarski. Udzielał się w Poznaniu w Izbie Rzemieślniczej. Powoływany był do składu Komisji Egzaminacyjnej Czeladniczej dla rzemiosła stolarskiego, jako jej przewodniczący. Zmarł 1 kwietnia 1956 r. Spoczął na Kwaterze Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wlkp. Jego nazwisko figuruje na tablicy pamiątkowej „Powstańcy Wielkopolscy 1918-1919”, odsłoniętej na Kwaterze Powstańców w Środzie Wlkp.

Za swoją działalność i postawę został odznaczony: Pruskim Krzyżem Żelaznym 2 kl, Odznaką „Za waleczność” nadaną przez Radę Ludową Poznania 27 grudnia 1919 r., Brązowym Krzyżem Zasługi nadanym 21 grudnia 1927 r.; Srebrnym Krzyżem Zasługi; Odznaką Pamiątkową Wojsk Wielkopolskich, Medalem Niepodległości.

(autorzy wspomnienia Piotr Jankiewicz, Maria Kamińska)